In deze reeks artikelen schrijft Adrey Caljé niet over zijn overwinningen, mooie combinaties en dergelijke, maar over de dingen die hij niet heeft gezien. De overwegingen op cruciale momenten tijdens een schaakpartij, waarbij de analyse-programmatuur schreeuwt om een bepaalde zet, maar hij uiteindelijk toch de verkeerde weg in slaat. 

Cruciale momenten

Dit keer een tweetal situaties uit dezelfde partij. We beginnen met de eenvoudigste. Wie de eerste stelling ziet kan gerust concluderen dat ik, met wit, een goede positie heb opgebouwd via het koningsgambiet. De f-lijn is immers semi-open, De dame is uit de penning gestapt en de kansen liggen voor het grijpen. Mijn tegenstander heeft mij echter wel een dubbelpion bezorgd op de c-lijn, maar dat mag de pret niet drukken. De meter van de computeranalyse slaat fors uit. Enige tactische wendingen liggen voor het oprapen. 

 Wit is aan zet.

Mijn zet 12. Le5 was helaas niet die fantastische zet die de meter verder liet uitslaan. Integendeel, het tegenovergestelde was het geval. 

De goede voortzetting is 12. Pg5! Met een paar winnende varianten:

a. 

12. … 0-0 

13. Pxf7 Txf7

14. Lxf7

De koning kan de loper niet slaan in verband met Lc7+ en dameverlies.

b. 

12. … Lxg5

13.  Lxg5 Pf6

14.  Lxf6 gxf6

15. Dh6

c. 

12. … f6

13. Pf7 met torenverlies

d.

12. … Da5 

13. Tae1 f6

14. Txe7 Kxe7

15. Te1+ Kd8

16.  Pxf7+ met torenwinst en een wandelende koning.

Kortom, er zijn nu vele winstmogelijkheden, als je 12. Pg5 maar hebt gezien. 

De tweede stelling was mijn laatste misrekening uit deze partij. Ondanks dat ik bij de eerste stelling de verkeerde keuze had gemaakt, was de schade inmiddels al wat hersteld. Een nieuwe kans op een nog grotere voorsprong (+13.00) lag voor het grijpen. 

 Wit aan zet.

Twee zetten lagen voor de hand. Df6+ of Txf7. In het eerste geval zag ik de koning nog naar g8 vluchten, maar was daarna de goede voortzetting kwijt.

En dus koos ik voor Txf7, hetgeen de partij terugbracht naar een remise-stand. Zwart slaat dan terug met zijn toren en de dame slaat met schaak. De koning vlucht en er is geen mat zetten meer mogelijk. De zwarte koning kan zich achter de g-pion blijven verschuilen.

De winnende voortzetting was toch Df6+. Zwart gaat mat, of moet zijn dame nog cadeau geven. Maar hoe bereik je dat?

Volgende week meer.

 

 

 

 

 

 

 

 

Schrijf reactie (0 Reacties)

Het is zo simpel, als je het ziet

Op het PK voor senioren heb ik mij laten overrompelen door mijn tegenstander. Terwijl ik zelf (met zwart) juist in de startblokken stond om in de aanval te gaan, kwam mijn tegenstander met zijn dame op mijn koningsstelling af (12. Da4) . Tegengesteld rokeren staat meestal voor een partij met vuurwerk. Wel is het goed opletten dat de koningsstelling na een lange rokade goed verdedigd blijft.

Vanuit de Scandinavische opening kwam de volgende stelling op het bord.

Stelling na 12. Da4

Wit valt indirect de pion op a7 aan. Wel moet hij nog eerst het paard wegjagen met b5. Maar je weet, als zwartspeler, dat dit logischerwijs gaat komen.

Wel heeft wit zich in een aftrekaanval op zijn dame gemanoeuvreerd. Niet prettig natuurlijk voor wit, want deze kan gelijk uitgevoerd worden (Pxd4). De onprettige gedachte dat wit hierna a7 kon slaan en ik het gevoel kreeg dat ik hierna zo goed als mat zou gaan, deed mij besluiten om Kb8 te spelen. Nu hoor ik mijn schaaktrainer vertwijfeld zeggen dat ik zoiets beter uit kan rekenen, in plaats van op mijn gevoel afgaan. En ook in dit geval heeft hij gelijk.
Een toeschouwer vroeg mij na afloop waarom ik niet Pxd4 had gespeeld. Ik zei dat het volgens mij niet goed zou aflopen. Hij adviseerde mij om nog maar eens te kijken. En daar gaan we dan:

12. ... Pxd4

13. Dxa7 Pxe2+

14. Kh1 (de enige mogelijkheid)

14. ... Lb5

15. a4 Ld3

De koning kan nu altijd naar d7 als het moet. En zwart heeft een stuk gewonnen en heeft zijn gambietpion weer terugverdiend.

Minder dramatisch voor wit is natuurlijk 13. Dd1, maar mijn angst voor 13. Dxa7 is dus geheel onterecht.

De volgende keer toch maar even verder doorrekenen...

 

 

 

 

 

Schrijf reactie (0 Reacties)

Patronen herkennen

Patronen herkennen blijft voor velen één van de moeilijkste aspecten van het schaken. Aangezien er bijna nooit dezelfde stelling op het bord komt en niemand influistert dat je nu je kans kunt grijpen, moet je het elke keer weer opnieuw zelf zien. Bij de analyse wordt het meestal al snel zichtbaar dat je het welbekende patroon niet hebt gezien. Zo ook in mijn partij waarbij mijn tegenstander, met zwart, zich totaal heeft verslikt in de opening.

1. e4 c5 2. d4 cxd4 3. c3 dxc 4. Pxc3 e5 5. Pf3 f6

 Stelling na 5. … f6

In verschillende openingen, zoals het koningsgambiet, ontstaat al erg vroeg in de partij de mogelijkheid om een goede buit binnen te halen. Ziet u hem?

6. Pxe5!

A. 

Zwart is zijn centrumpion kwijt en kan het nog erger maken met 7. … fxe5. Hierop volgt 8. Dh5+. Met 8. … g6 wordt het schaak wel ongedaan gemaakt, maar na 9. Dxe5+ verliest zwart ook zijn toren.

B. 

7. … Pe7 of gelijk g6 was de minst slechte zet geweest voor zwart. Wit behaalt dan ook ruim voordeel.

Maar in mijn partij koos ik niet voor 6. Pxe5, maar voor Lc4. Niet slecht, maar toch jammer dat ik die mooie voortzetting Pxe5 niet had gezien. 

Met 5. ... f6 zette Max natuurlijk alle deuren open. Bijvoorbeeld 5. ... d6 was een betere keuze geweest. Hieronder een aantal partijen van schakers die zich in de loop der jaren ook tijdens het Morra-gambiet verkeken. En als laatste mijn eigen partij.

 

Schrijf reactie (0 Reacties)

MORA(A)

Kinderen leren we bij het schaken MORA te hanteren. Midden, Ontwikkelen, Rokeren en Aanvallen. En dat graag in die volgorde. Het lijkt me een goed idee om hier nog een extra A aan toe te voegen. De A van Afmaken. Misschien wel het moeilijkste van allen.

In de jaren 70 moest ik bij mijn voetbalclubje VV RCS in de laatste minuten een strafschop nemen. Deze keer had ik bedacht om de bal met mijn wreef maar eens mooi in de hoek te plaatsen. Het doel was immers zó groot, dus wat kon er misgaan? Door mijn harde geplaatste trap nam de bal een vreselijke boog en belandde uiteindelijk ergens bij de cornervlag. Volgens mij is hij zelfs niet eens meer over de achterlijn gegaan. Soms word ik er nog wel eens glimlachend op aangesproken.

Zo’n gevoel van onkunde komt met enige regelmaat ook in mijn schaakpartijen terug. In Wijk aan Zee zette ik in een weekendtoernooi overtuigend mijn dame en wilde mijzelf laten feliciteren met het mat. Echter was het geen mat. De tegenstander sloeg mijn dame en keek mij verwonderd aan. Ik had mijn dame op het verkeerde veld gezet en verloor de partij.

In de zomercompetitie speelde ik een gehele partij op mat. Mijn tegenstander moest zich met hand en tand verdedigen. Maar ik zag het uiteindelijke mat niet. De tijd begon te dringen en ik wilde er dan maar remise van maken. In plaats van daadwerkelijk remise aan te bieden zag ik via een dameoffer een eeuwig schaak. Ik probeerde deze uit te voeren, maar het bleek geen eeuwig schaak te zijn. Dame kwijt, extra stuk kwijt en de partij verloren.

Dinsdag kwam ik met wit via het koningsgambiet in een riante positie terecht. Zo voelde het ook. Met nog voldoende tijd op de klok kon het rekenwerk beginnen. 

 Stelling na 24. … Kf8

Bij het uitrekenen van een voortzetting zijn de dwingende zetten als eerste aan de beurt. 

Optie 1. Dh8+ had ik al eerder uitgeprobeerd, maar dit levert na Kf7 weinig spectaculairs op. 

Optie 2. Lxc5 is in feite ook een dwingende zet. Zwart wordt gedwongen terug te slaan, anders verliest hij zijn dame. 

Bij niet gedwongen zetten wordt het rekenwerk wat moeilijker, omdat je rekening moet houden met alle mogelijke zetten van de tegenstander. 

Optie 3. Te1 maakt het geheel wel wat spannender, maar levert geen directe winst op. (25. Te1 Lxe3 26. Dh8+ Kf7 27. Dh5+ Kg8 28. Texe3 Dxe3 29. Txe3 Txe3 30. Kg1)

Optie 4. Tg3, daar wordt iedereen blij van. Tenminste als je de goede voortzetting ziet. Ik zag hem niet. Ik verwachtte dat na Tg3 de koning ongeschonden weg zou kunnen lopen naar d8. Dit is echter niet het geval. Zwart gaat mat.

Ik koos uiteindelijk voor optie 2. (25. Lxc5) en we kwamen remise overeen. Tijdens de napraat met mijn tegenstander en de kibitzers die mee hadden gekeken zag niemand het gewenste mat. Met het idee “als er geen mat is kun je erg lang zoeken”, gingen we huiswaarts. Een gemist schot voor open doel was wel gedeeltelijk voorkomen, maar er bleef ook een stuk onbehagen hangen. 

Analysevriend Fritz was bij thuiskomst bestraffend: 25. Tg3 g5 26. Lxc5 Dxc5 27. Txg5 Te1+ {uitstel van executie}28. Txe1 fxg5 29. Tf1+ Ke8 30. Df7+ Kd8 31. Te1 Df8 {uitstel van executie} 32. Dxf8+ Kd7 33. De7+ Kc8 34. De8#

Halverwege de nacht kwam het eerste mailtje al binnen: “Jammer dat je Tg3 niet hebt gezien”.

 

 

 

 

 

 

Schrijf reactie (0 Reacties)

Mooiere voortzettingen

 Stelling na 12. … c6

Zwart valt het paard aan en wil waarschijnlijk ook de loper op c4 verder terug dwingen.

Nu heb ik geleerd om niet meer uit automatisme mijn paard weg te zetten als het aangevallen staat. Er zijn nog meer mogelijkheden. Na een beetje rekenwerk vind ik 13. exd6 de meest uitdagende voortzetting. Mijn tegenstander werkte verder ook mee en zodoende eind goed al goed: 13. exd6 cxd5 14. Lxd5 Lb7 (zwart verliest een stuk, want de loper kan niet door de dame worden verdedigd in verband met matdreiging van de dame op e8) 15. Lxb7 Pf6 16. Lxa8

Maar wat ik niet had gezien is dat er vanuit de stelling na 12. … c6 veel mooiere voortzettingen zijn. Een voorbeeld: 

13. Pxf4! gxf4

14. exd6 

Nu zijn er verschillende mogelijkheden die hetzelfde resultaat opleveren. Eén van de mogelijkheden is:

14. … Pf6

15. La3 b5

16. Lxf7 

Bij 16. … Dxf7 volgt er een aftrekschaak. Bij 16. … Kxf7 een paardvork op de dame en de koning.

Een ander voorbeeld begint met dezelfde zetten:

13. Pxf4 ! gxf4. 

14. exd6 b5 

15. La3. Wanneer zwart ook het tweede offer aan zou nemen is de partij snel ten einde. Want na 15. … bxc4 volgt 16. De8+ Dxe8 en de mooie zet 17.d7+. Wederom een aftrekschaak met damewinst.

 

Tot slot, uit dezelfde partij, de stelling na zet 23. d5.  Zwart kan de verleiding 23. ... Pxd5 niet weerstaan. 

 

Maar wat is het vervolg, na 23. ... Pxd5?

Schrijf reactie (0 Reacties)

Pijnlijke overeenkomst

Vijf maanden geleden was ik verbaasd over een stelling waarbij ik spoken op zag doemen: een kwaliteitsverlies, terwijl ik eigenlijk een beslissende klap kon uitdelen. Ik was zelfs zo verbaasd dat ik het niet had gezien, dat ik er een stukje tekst over schreef. (Bang voor spoken)

Deze week speelde ik tegen dezelfde tegenstander en kwam dezelfde stelling op het bord. En ja, u raadt het al, er ging geen enkel lichtje bij me branden. Alsof ik voor de Eiffeltoren sta en blij ben dat ik hem eindelijk een keer in het echt zie. En vervolgens bij thuiskomst realiseer dat ik er vroeger ook al een keer ben geweest. 

 wit aan zet

Het wordt natuurlijk nog pijnlijker wanneer ik ook nog eens de goede voortzetting niet zie. Misschien wordt het toch tijd om één van de trainingsideeën uit te voeren: het maken van een boekje met stellingen. Spaar al je diagrammen met beslissende momenten van je eigen partijen en stop deze in een boekje. En lees je eigen boekje af en toe ter ontspanning door. Het boekje is bij mij waarschijnlijk snel gevuld.

Uit dezelfde partij nog een stelling voor mijn boekje. En tevens nog een pijnlijk moment. De opgave zou zo uit stap 2 van de stappenmethode kunnen komen. Misschien moet ik stap 2 ook nog maar eens een keer opnieuw lezen.

 stelling na 10. … Pg6

De pion op f7 staat gepend, en een gepende pion is een slechte verdediger.

 

 

Schrijf reactie (0 Reacties)

Een bijzondere tegenstander

Tijdens de partij werd mijn tegenstander twee keer naar het bord terug gebracht, want hij kon, na een bezoek aan het toilet, het juiste bord niet meer terugvinden. Door zijn hoge leeftijd waren een aantal dingen verslechterd, waaronder zijn geheugen. Op de 18de zet gaf hij zijn dame weg. Hij had lang nagedacht en had niet gezien dat ik hem kon slaan. De partij was gestreden. Tenminste, dat dacht ik.

“Laten we maar verder spelen. Ik ben er nu toch.”, was na wat gemopper zijn reactie.

“Hoeveel sta je eigenlijk in de plus, volgens Fritz, wanneer je een dame voor staat?”, dacht ik na zijn antwoord. Met enige tegenzin moest ik deze gewonnen stelling uitspelen. Waar moest ik eigenlijk beginnen. Een beetje ongemakkelijk gevoel bekroop me. 

Het ongemakkelijke gevoel werd alleen maar groter, nadat zijn paard op de 23 en 24ste zet pionnen voor mijn koning aan het opeten was. Op de 27ste zet verschalkte zijn paard nog een pion met schaak, waardoor ik ook nog eens een kwaliteit kwijt raakte!

“Rustig blijven, rustig blijven”, ging er door mijn hoofd.

Op de 40ste zet stond er een vreemde stukkenverhouding op het bord. Had zijn dame nog op het bord gestaan, dan had hij nu een toren en drie pionnen meer. Na de 45ste zet stond ik geheel verloren. Ik kon wel opgeven. Terwijl ik zat na te denken om hem maar een hand te geven en te feliciteren met de winst, riep hij ”Ik ben door mijn tijd!”. Hij was vergeten de klok in te drukken. Met een toenemend ongemakkelijk gevoel bleef ik met de winst zitten.

Hij vertelde dat hij al meer dan 70 jaar schaakt. Hij was pas op zijn 20ste gaan schaken. Ik was onder de indruk van zijn goede schaken op zo’n hoge leeftijd. Dat het denken over strategieën, plannen en techniek zo sterk verankerd kan zijn in iemands geheugen. Het was ook bijzonder om te zien hoe hij, naast alle lichamelijke en geestelijke ongemakken, nog zo van het schaken kon genieten.

Twee weken na onze partij werd hij opgenomen in een verzorgingstehuis. Zijn laatste partij won hij met glans en vol waardering van alle clubleden.

 

Schrijf reactie (0 Reacties)
2017  Schaakvereniging Voorburg